As
Geskiedenisonderwyser put ek baie stof uit die globale ervaring, stryd en
hantering van die Covid 19 virus. Die virus maak my vak baie relevant.
Geskiedenis is 'n vak wat deur baie as 'n sagte opsie of 'n stuk propaganda-gereedskap beskou word
(iets wat dit wel is, as die onderwyser
onkundig is). Heel jaar sê ek vir my leerders: “Geskiedenis sê vir ons
verandering kom, maar ons hoop dit wag net so rukkie.”
Ek kan Corona
gebruik as ek Graad 10-geskiedenis behandel en vir die leerders die impak van
die swart dood probeer verduidelik. Ek kan verduidelik hoe die samelewing, deur
rotte en globale handel gelyk gemaak is en arbeidsverhouding verander het.
Skielik het grondeienaars arbeiders gesoek en nodig gehad en het die wiele stadig
begin draai in die rigting van ons edendaagse kapitalisme.
Ek kan Covid 19
gebruik as ek vir die leerders verduidelik van die Sosiale Kontrak en
hoe daar 'n kontrak tussen die burgers en hulle staat moet wees - 'n kontrak
van regte en verantwoordelikhede. Ek kan vir hulle verduidelik hoe die staat
daar gestel is deur ONS om ons te dien en ons te beskerm. Die klas kan deur ‘n
bespreking die slotsom bereik dat dit ons verantwoordelikheid is om die regverdige
wetgewing te gehoorsaam. Volgens hierdie kontrak bestaan die staat nie, soos 'n
koningshuis vir homself nie, om mag te bekom en sy burgers te gebruik om sy mag
te verbreed nie. ‘n Staat het nie die mag om met sy burgers te praat soos dom
en onverantwoordelike kinders nie. Die verhouding tussen staat en burgers is
eintlik verweef in 'n web van gelykheid. Maar oeps! daar was daardie Komitee
van Publieke Veiligheid, wat 'n sogenaamde bedreiging van buite gebruik het
om "bossies" te gaan, gelykheid en regte op te hef en almal se koppe
af te kap. Covid help ook om hierdie stukkie geskiedenis te verhelder, 'n
handige virussie kan in 'n oogwink die verhouding tussen burger en staat
verander en al hoe hierdie verhouding weer normaliseer, is as die walglike smagting
na mag homself opgevreet het – ‘n duur les wat Robespierre geleer het, soos sy
kop ook in die mandjie ingerol het.
Sjoe! en hoe
help die Corona-era nie om die Groot Depressie aan die Graad-11’s te
verduidelik nie, die skielike stilstand in die ekonomie, die werkloosheid en
die honger. Die krotbuurtes en die verval van die kapitalistiese stelsel tot 'n
toestand waar mens nie meer geld vertrou nie, voel ons ook nou terwyl ons op
die ashoop van die wêreld se ekonomie sit. Ons het ook tans begrip vir die
mensdom in die 1930’s se ervaring van teen ‘n ongesiene vyand baklei. Dan FDR
se hulp, herstel en hervorming leer ons dat Ramaphosa ook met van die
grotes uit die geskiedenis gekonsulteer het as hy sy fire-side chats met
ons om agt die aand hou. FDR het noodmagte
verkry om met staatsintervensie en hulpprogramme, soos in ‘n oorlog, teen die
vyand van ekonomiese verval te baklei. Maar, selfs hy moes deur 'n waaksame
demokrasie en grondwet weerhou word van 'n diktaktoriale rol aanneem. Ten
minste het FDR die verkoop van drank gewettig! Ongelukkig was dit nie FDR nie,
maar oorlog wat die ekonomie gered het! Wat ons daaruit leer, kan ons tans net
oor bespiegel...
Dan China vir
die Graad 12’s, o liewe! Hoe relevant is China nie. 'n Land wat weens
stoksienige beleide 30 miljoen mense op 'n kol, laat sterf en geen Groot Sprong
Vorentoe geneem het nie. Ek kan leerders die gevaar van
anti-intellektualisme verduidelik en hoe dit later met ‘n Kulturele
Revolusie nog so 20 miljoen laat sterf het en skole vir twee jaar tot ‘n
stilstand gebring het.
As ons ooit wou
gehad het dat ons geskiedenis tot rasse-solidariteit moet bydra, is dit nou.
Wit-, Swart-, Bruin- en Indiër-leerders kan almal vandag aan hulle lywe die
ervaringe van gewone swartmense tydens Apartheid en die noodtoestande voel. Ons
het baie van dieselfde wetgewing wat deurgegee word, deur soortgelyke
stoksienige ministers: aanklokreëls, 'n hardhandige weermag, onnodige
arrestasies, 'n kleurslagboom, ens, ens.
Ek kan vir julle
noem hoe die aanwend van die tegnologie vir onderwys en vir die voer van ons
daaglikse lewe kan vergelyk word met die verandering van die Industriële
Revolusie. Ek kan vir julle verduidelik hoe oormoed en selftevredenheid gelei
het tot konflik soos die Eerste Wêreldoorlog, ek kan vertel van die Spaanse Griep,
wat nog dodeliker was.
...EN ek kan
julle vertel dat bewegings wat begin in die naam van die armes, jou moet laat
sidder en soek vir skuiling (koes...hier kom ‘n Bolsjevis, kameraat!). Bykans
nie een van daardie bewegings was werklik besorg oor die ARMES en ontmagtigdes
nie. Hulle is gebruik as 'n handige middel om mag te bekom om daarna presies
dieselfde behandeling as vroeër te kry. Hulle is gebruik om te werk, hulle is
gelos om te sterf aan die honger, hulle is in arbeidskampe gegooi.
Laastens kan ek
vir my klasse vertel dat die geskiedenis ons leer dat geen virus dieselfde
dodelike impak op die mensdom gehad het as wat “begeesterde” mense, regerings
se beleide en magstryde al gehad het.
Dus dankie Covid
vir geskiedenis weer relevant maak!
